أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
479
قانون ( فارسى )
1 - يا در اندازه به حدّى زياد است كه خفهكننده مىشود و بيمار را مىكشد ، و نشانيهاى اين حالت كشنده به قرار زير است : الف - نفستنگى شروع مىشود . ب - مادهء تف كردنى نيست . 2 - يا ريه تعفن كرده است و بيمارى سل در انتظار بيمار است . 3 - مادهء جمع آمده كه فضاى مذكور را پر كرده است به وسيلهء تف كردنى آسان و پياپى پاكسازى مىشود . 4 - يا به وسيلهء رگ بزرگ و شريان بزرگ به سوى آبدان روانه مىشود و با بولى غليظ بيرون مىريزد . اگر اين حالت چهار مىبود ، وقتى كه رگ بزرگ و شريان بزرگ آن را به پايين هول مىدهند ، مادهء نامبرده در سر راه خود اول از وريد به كبد سرمىزند و از كبد به گرده مىآيد و از آنجا به مثانه داخل مىشود و همراه بول بيرون مىريزد و گاهى مىشود كه راه را كج مىكند و به رودهها وارد شود و با مدفوع بيرون آيد . كه در هر دو حالت چه با بول فروريزد چه با مدفوع خارج گردد نويد بهبود است . ما سابقا راجع به مدّت تركيدن ورم شرحى بيان كرديم ، كه ورم كى مىرسد و كى ريم از آن مىتراود ، مىخواهيم در اينباره بيشتر توضيح دهيم : مدّت سر وقت تركيدن ورم برحسب دلايلى آشكار مىشود كه از اين قرارند : 1 - علامتهاى رسيدن ورم آشكارا خودنمايى كنند . 2 - ورم در اشخاص برحسب عمر حدس زده مىشود . 3 - فصل و موسم سال نيز دخالتى در زود رسيدن و دير رسيدن ورم دارد . 4 - چگونگى مزاج شخص مبتلا به ورم نيز مهم است . هرگاه كه ورم رسيده باشد و چرك از آن بچكد ، براى پيران خطرناكتر از جوانان است زيرا سالخوردگان قلب ناتوان دارند . اما از درد ناشى از ورم ، جوانان بيشتر از پيران مىميرند زيرا حسّاسيّت جوانان بيشتر از حسّاسيّت سالخوردگان است . راجع به نشانيهاى چرك كردن ورم ، در بحث از نشانيهاى واكنش ذات الجنب توضيحى داديم و دربارهء نشانيهاى تركيدن ورم نيز بياناتى داشتيم . حال ببينيم كه پر شدن فضاى سينه از چرك را از چه نشانيهايى بجوييم : 1 - احساس سنگينى . 2 - سرفهء خشك همراه با به هنهن افتادن و احساس درد . 3 - گاهى روى مىدهد كه سرفه تر است و از اثر تف كردن ماده سرفه سبكتر مىشود . 4 - نفس پياپى آيد و ازاينرو با شتاب حرف مىزنند . 5 - در حال نفس كشيدن پردههاى بينى به هم نزديكتر مىشوند .